Dit is een informatiepagina. Winbiotic heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie.

Prikkelbaredarmsyndroom

Prikkelbaredarmsyndroom is de meest voorkomende oorzaak van darmklachten bij volwassenen. Typische symptomen zijn een veranderde ontlasting (obstipatie en/of diarree), buikpijn, een opgeblazen gevoel en winderigheid.  

Wat is prikkelbaredarmsyndroom?

Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) wordt ook wel spastische dikke darm of spastic colon genoemd. Het komt in Nederland voor bij 15 tot 20% van de vrouwen en 5 tot 20% van de mannen. PDS is een chronische functionele aandoening van het maag-darmkanaal. Functioneel wil zeggen dat er geen fysieke afwijkingen gevonden worden, terwijl de werking van de darmen wel verstoord is.(1) Zo is er bij PDS sprake van verstoorde darmbewegingen en extreme gevoeligheid van de darmen.(2) Door de verstoorde peristaltiek kunnen problemen met de ontlasting ontstaan, zoals obstipatie of diarree. De hypergevoeligheid is een belangrijke oorzaak van de vaak zeurende pijn en krampen die veel mensen met PDS ervaren(3). 

Hoe ontstaan de klachten van prikkelbaredarmsyndroom?

De precieze oorzaak van PDS is nog onbekend. Diverse mechanismen kunnen hierbij een rol spelen, zoals erfelijke aanleg, een eerdere ontsteking in het maag-darmkanaal, een ingrijpende gebeurtenis of periode van zware stress, verstoring van de darmmicrobiota, ontsteking van het darmslijmvlies en (over)prikkeling van het immuunsysteem. Ook een buikoperatie kan aanleiding geven tot het ontstaan van de klachten, evenals een antibioticakuur.(2,4,5) Al deze factoren kunnen elkaar beïnvloeden en versterken. Ze hebben bovendien een negatief effect op de kwaliteit van leven. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat met name de communicatie tussen de darmen en de hersenen (de darm-hersenas) een grote rol speelt bij de symptomen van PDS.(5) Veranderingen in deze communicatie hebben gevolgen voor hoe het afweersysteem en de zenuwen bij de darmen reageren op bijvoorbeeld stress of bepaalde soorten voeding.(5–8) Ook in de darmen zelf is vaak sprake van een verstoring. Dit is een van de redenen waarom mensen met PDS vaak heftig kunnen reageren op bepaalde levensmiddelen, waarbij er sprake is van krampen, gasvorming, buikpijn en een veranderde ontlasting.(9) 

Behandeling van PDS-klachten

PDS kan niet genezen worden en er is niet één behandeling voor PDS. Net zoals er veel verschillende mogelijke oorzaken en veel verschillende klachten zijn bij PDS, zijn er ook diverse behandelopties. Vaak is het een kwestie van uitproberen wat bij wie het beste werkt. 

Een optie is medicatie, bijvoorbeeld middelen met extra vezels of vochtbinders tegen verstopping, diarreeremmers, of pijnstillers voor de buikpijn. Andere middelen die soms verlichting geven, zijn pepermuntolie of kruidenmiddelen. Ook zijn er therapieën die kunnen helpen om je beter te voelen, zeker als stress een rol speelt bij de klachten. Zo is van hypnotherapie wetenschappelijk bewezen dat veel mensen met PDS er baat bij hebben.(2,11,12) 

Daarnaast is er sinds 2016 een nieuwe aanpak van PDS, genaamd Reduce PDS. Hierbij kan de patiënt zelf drie behandelmogelijkheden kiezen uit elf verschillende opties. Daarbij wordt hij begeleid door een MDL-verpleegkundige en de huisarts. Deze vorm van shared decision making wordt door patiënten zeer gewaardeerd. De behandelingen waaruit gekozen kan worden zijn respectievelijk: het verstrekken van algemene informatie over PDS, een eliminatiedieet, het FODMAP-dieet, probiotica, hypnotherapie, antibiotica, pepermuntolie, spasmolytica, amitryptiline, citalopram, of Iberogast. Deze aanpak zorgde bij 72% van de deelnemers voor een verbetering van de kwaliteit van leven. Reduce PDS is inmiddels geïmplementeerd in een aantal Nederlandse ziekenhuizen.(10)

Bijna alle mensen met PDS merken dat voeding hun klachten beïnvloedt. De klachten kunnen verergeren bij het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Deze reactie op voeding is waarschijnlijk het gevolg van de overgevoeligheid van de darmen en de verstoorde darmmicrobiota. Aanpassing van de voeding onder begeleiding van een diëtist kan dan helpen om klachten te verminderen. 

Meer informatie?

Kijk voor meer informatie op de website van de Maag Darm Lever Stichting of de Prikkelbaredarmsyndroom Belangenorganisatie. 

Bronnen

1. Horst HV der, Meijer J, Muris J. NHG-Standaard Prikkelbare darm syndroom (irritable bowel syndrome). NHG-Standaarden … [Internet]. 2009 [cited 2016 Jan 7]; Available from: http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-90-313-6614-9_18

2. Quigley EMM, Fried M, Gwee KA, Khalif I, Hungin APS, Lindberg G, et al. World gastroenterology organisation global guidelines irritable bowel syndrome a global perspective update September 2015. J Clin Gastroenterol. 2016;50(9):704–13.

3. PDSB. Wat is PDS? [Internet]. [cited 2016 Jan 7]. Available from: http://www.pdsb.nl/wat-is-pds.aspx

4. Chey W, Kurlander J, Eswaran S. Irritable bowel syndrome: a clinical review. JAMA [Internet]. 2015 [cited 2016 Jan 7]; Available from: http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=2174034&resultclick=3

5. Chong PP, Chin VK, Looi CY, Wong WF, Madhavan P, Yong VC. The Microbiome and Irritable Bowel Syndrome – A Review on the Pathophysiology, Current Research and Future Therapy. Front Microbiol. 2019;10:1136.

6. Collins SM. Chapter Twelve - The Intestinal Microbiota in the Irritable Bowel Syndrome. In: Cryan JF, Clarke G, editors. International Review of Neurobiology [Internet]. Academic Press; 2016 [cited 2021 Sep 21]. p. 247–61. (Gut Microbiome and Behavior; vol. 131). Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0074774216301362

7. Bhattarai Y, Muniz Pedrogo DA, Kashyap PC. Irritable bowel syndrome: a gut microbiota-related disorder? Am J Physiol-Gastrointest Liver Physiol. 2017 Jan 1;312(1):G52–62.

8. PDS Prikkelbare Darm Syndroom [Internet]. Maag Lever Darm Stichting. [cited 2021 Sep 30]. Available from: https://www.mlds.nl/chronische-ziekten/pds-prikkelbare-darm-syndroom/

9. Staudacher HM, Whelan K. Altered gastrointestinal microbiota in irritable bowel syndrome and its modification by diet: probiotics, prebiotics and the low FODMAP diet. Proc Nutr Soc. 2016 Aug;75(3):306–18.

10. REDUCE PDS [Internet]. Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie. [cited 2021 Nov 2]. Available from: https://www.pdsb.nl/reduce/

11. Hungin APS, Mitchell CR, Whorwell P, Mulligan C, Cole O, Agréus L, et al. Systematic review: probiotics in the management of lower gastrointestinal symptoms – an updated evidence‐based international consensus. Aliment Pharmacol Ther. 2018 Apr;47(8):1054–70.

12. Informatie - Keuzehulp [Internet]. [cited 2021 Nov 2]. Available from: https://www.keuzehulp.info/pp/prikkelbaredarmsyndroom/intro/12